اخبار دیجیتال ایران

نمایش عروسکی یکی از نمایش‌های مورد علاقه کودکان، نوجوانان و حتی بزرگسالان است که در سال‌های گذشته رشد خوبی در کشورمان داشته ولی طی سال‌های قبل حرکت نزولی را در پیش گرفته است.

 مجموعه‌های عروسکی همانند قصه‌های تا‌به‌تا با عروسک معروف زی زی‌گو، شهر موش‌ها و مجید دلبندم هنوز در خاطرات کودکان و نوجوانان دو دهه گذشته روزهای شاد و شیرین را به ثبت رسانده و بزرگان امروز را به روزهای کودکی باز می‌گرداند.
 مریم سعادت کارگردان نمایش‌های عروسکی، بازیگر سینما، تلویزیون و چهره معروف "مادر امیر آقای جمالی" در مجموعه تلویزیونی قصه‌های تا‌به‌تا که با عروسک نام‌آشنای زی زی‌گو به خاطره‌ها پیوست در سفر به مازندران به سئوالات متعدد خبرنگار فارس در گفت‌وگوی تفصیلی در زمینه رشته تئاتر در کشورمان، مشاهده نشدن آثار ماندگار عروسکی، عدم فعالیت هنرپیشه‌های معروف برای کودکان، نزول روزافزون نمایش عروسکی پاسخ داده و سر صحبت باز کرد.

خانم سعادت کار تئاتر را از کجا آغاز کرده و چه عاملی باعث شد به این عرصه روی‌ آورد؟

 سالیان زیادی است که کار عروسکی می‌کنم، لیسانس رشته تئاتر عروسکی از دانشکده هنرهای دراماتیک سابق بوده و بیشتر در زمینه ئتاتر عروسکی فعالیت داشته و دارم.

 اصولا در کنار سینما، تلویزیون و تئاتر زنده، رشته تخصصی و به نوعی تخصص اولیه تئاتر عروسکی بوده و فعالیتم را از سال 1360 با نمایش‌های عروسکی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان آغاز کردم همچنین در مجموعه‌های متعددی همانند تهران 11، شهر زنان، تارزن و تارزان، رستوران خانوادگی، بدون شرح، ماهی‌ها هم عاشق می‌شوند، شهر موش‌ها، گلنار، آرایشگاه زیبا، الو الو من جوجوام، زی‌زی گولو و فرزندم بزرگ شده فعالیت داشتم.

 تئاتر و نمایش عروسکی در کشورمان حال و روز خوشی ندارند، شما فعالیت در این دو بخش هنری در ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

تئاتر ایران وضعیت بسیار نامساعدی دارد و به تبع آن تئاتر عروسکی نیز اوضاعش اسفبار است، در کشورمان در تئاتر عروسکی خیلی عقب هستیم زیرا تمام کارهایی که در تهران بزرگ انجام می‌شود به جشنواره‌ها مختص شده است.
 همه توجه هنرمندان به سوی جشنواره‌ بین‌المللی رفته که دو سال یک بار در سطح تهران برگزار می‌شود و از شهرستان‌ها نیز در آن شرکت دارند، بعد این جشنواره تمام بازار کار تئاتر عروسکی تعطیل شده تا دوباره برای دو سال بعد در جشنواره‌ای دیگر شرکت کنند.
 البته منتخب کارهای جشنواره اجراهای مختلفی خواهد داشت که تنها این کار مقداری مطلوب است.

 مشکل کار تئاتر عروسکی کجا است؟

مشکل نمایش عروسکی بسیار زیاد است، حتی یک سالن ویژه تئاتر عروسکی نداریم تنها یک سالن در تهران مختص تئاتر کودک در تالار هنر مستقر است ولی برای تئاتر عروسکی سالن نداریم، این همه کودک در کشور وجود دارند که هر کدام با کارهای عروسکی رابطه خوبی دارند با این حال باید لااقل یک سالن نیز برای کار کودک داشته باشیم.

چه به حال و روز تئاتر و نمایش عروسکی آمده است که روز به روز پس‌رفت و ضعف آن را شاهد هستیم؟

 تئاتر ایران بسیار وضعیت تاسف‌باری دارد، حدود 25 روز قبل در تئاتری به نام "سه گانه اورنگ" به همراه گلاب آدینه و پیام دهکردی با کارگردانی محمد حاتمی در سالن خصوصی تماشاخانه ایرانشهر اجرا داشتم که بسیار با اقبال عمومی روبرو شده و کار نیز خیلی عالی بود، هر شب سالن پر از تماشاچی بوده ولی دریافتی آن کار آنقدر کم بوده که کارگردان حتی نتوانست درآمدی داشته باشد.
 تئاتر در کشور پشتیبانی و حمایت نمی‌شود، تئاتر در پایتخت کشور با آن همه عظمت و بهترین هنرپیشه‌های روز این مملکت وضعیت مناسبی ندارد با این وجود چه انتظاری می‌توان از استان‌ها و شهرستان‌ها داشت.
فارس: چرا کارهایی که حدود 15 سال قبل در مجموعه قصه‌های تابه‌تا و نقش‌آفرینی زی‌زی گولو، مدرسه‌ و شهر موش‌ها و مجید دلبندم در ذهن‌ها تبدیل به خاطره‌ای ماندگار شده هم‌اکنون مشاهده نمی‌شود؟
 همیشه ما حرف‌های بسیار زیبا و قشنگ در زمینه فرهنگ‌سازی کار کودک می‌زنیم و می‌گوییم از همین فردا باید باید برای کودکان دست به کار شویم ولی در عمل خلاف آن مشاهده شده است.
 
 وقتی که می‌خواهید کار کنید در عمل نمی‌شود زیرا کار برای کودک با درآمد بسیار ناچیز و کم روبرو بوده یعنی امکانات بسیار ناچیز در اختیارتان قرار می‌گیرد، همه چیز محدود بوده و بدترین افراد را در زمینه تهیه‌کنندگی و بازیگری می‌چینند.
 این همه کودک و نونهال در این مملکت وجود دارد، باید به کار کودک و عروسکی بها و امکانات داده شود، وقتی بها نمی‌دهند باید انتظار داشت وضعیت از این بهتر نشده و بدتر شود، انگار برنامه‌ریزی بر آن شده تا دیگر کارهای کودک را شاهد نباشیم.

آیا با این حال می‌توان انتظار مشاهده کار ماندگار عروسکی را در کشور داشت؟

 با بهادادن و در اختیار گذاشتن امکانات می‌توان کارهای خوبی ارایه کرد البته مرضیه برومند یکی از افراد توانمند در نمایش عروسکی کشورمان است که در نظر دارند تا شهر موش‌های دو را بسازند که هنوز کارش شروع نشده است، این یک کار بزرگ عروسکی خواهد بود زیرا در شهر و مدرسه موش‌های یک، خاطرات ماندگار بی‌شماری در اذهان وجود دارد ولی جای تاسف است که عدم حمایت کار را به جایی رسانده تا 20 سال بین شهر موش‌های یک و دو فاصله بیافتد.
 
 مدرسه موش‌ها کماکان در خاطرات زنده است، هنوز بزرگان به آن احساس کودکانه و حس نزدیکی خاصی دارند و کار، زحمت و تلاش بسیار در آن باعث ماندگاری‌اش شده است و با آن خاطراتی ثبت شده که جزو زندگی کودکان آن زمان‌ها بوده است.
فارس: چرا از دو دهه گذشته تاکنون هیچ هنرمند و کارگردانی دست به ساخت کارهای قوی عروسکی نمی‌برد؟
 اگر آثار ماندگاری در یکی، دو دهه گذشته خلق شد به خاطر این بود که به تئاتر عروسکی بها داده‌اند تا کارگردان‌هایی همانند مرضیه برومند مجبور شوند متن کار زی‌زی‌گولو را بارها و بارها نوشته و آن را در کنار هم قرار دهد و یا نویسنده را وادار به دوباره‌نویسی کند.
 در گذشته به کار کودک اهمیت می‌دادند، بارها تهیه‌کننده، کارگردان و دیگر عوامل مجموعه‌های عروسکی و کودک جلسات متعدد با هم داشتند زیرا تلویزیون از آنها توقع کاری بسیار خوب داشت تا ماندگاری در آن رخ دهد.
 اینها همه حاصل توجه، پرداخت زیاد و تمرین متعدد بود، امروزه تمرین در کار هنری مفهومی ندارد، اگر هم‌اکنون به هنرپیشه‌ای بگوییم برای کار تلویزیونی یا دیگر کارها تمرین کند به ما می‌خندند، در دهه‌های گذشته تمرین و کار خیلی زیاد بود البته خودم جزو سازندگان عروسک زی‌زی‌گولو بودم و بارها برای آن مجبور به عوض کردن عروسک و دوباره‌سازی‌اش شدیم تا کارگردان و تهیه‌کننده رضایت داشته باشد.
 هم‌اکنون تئاتر عروسکی نه وضع حمایتی مساعدی دارد، نه رمقی برای کار در آن مانده و نه حساسیتی برای آن مشاهده می‌شود، ما هم ماندیم که به علاقمندان چه پاسخ دهیم زیرا هرچه بگوییم فقط در حد شعار است.

برای احیا و جان دادن به تئاتر و نمایش عروسکی در کشور باید دست به چه اقدامی زد؟

 باید برای جان گرفتن مجدد کارهای عروسکی جشنواره‌ها فعال‌تر و متمرکز شوند، فعالان عروسکی از شهرهای مختلف با حمایت بالا بیایند و کار ارایه کنند تا پایشان به پایتخت باز شود، سالن‌های خوب تئاتر برای کارهای عروسکی در نظر گرفته شود زیرا کار در این بخش بسیار سخت و پر از موانع متعدد است.
فارس: از اتحادیه جهانی نمایش‌های عروسکی یونیما (UNIMA) چه خبر و این اتحادیه چه اقدام موثری در جهت پیشرفت نمایش عروسکی دارد؟
 ما باید در ابتدا بدانیم وضعیت کار عروسکی در دنیا چگونه است، در چه مرحله‌ای قرار دارد، چه اقدامات نوینی در آن روی داده و به چه سمت و سویی سوق داده می‌شود.
 با مراجعه به اتحادیه جهانی نمایش‌های عروسکی یونیما (UNIMA) علاقمندان می‌توانند از جدیدترین کارهای روز تئاتر عروسکی دنیا مطلع شده و در آن مطالب و فیلم‌های مورد علاقه خود را ببینند، تبادل اطلاعات کرده و از جریان روز کار عروسکی دنیا و ایران خبردار شوند.
 در یونیما کارهای بسیار خوب عروسکی گردآوری شده‌اند و اگر عضو این انجمن باشیم می‌توانیم در هر جای دنیا از خدمات و حمایت‌های آن برخوردار شویم.
فارس: چند روز گذشته دوره عروسک‌گردانی را در مازندران پشت سر گذاشتید، سطح کمی و کیفی این دوره را تشریح کنید؟
 در این دوره آموزشی حدود 30 هنرمند مازندرانی در سالن حرفه‌ای تئاتر بلک باکس مرحوم عباس امیری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی آمل حضور داشتند که به عروسک‌گردانان مازندرانی کارت عضویت اتحادیه جهانی نمایش‌های عروسکی یونیما (UNIMA) اختصاص پیدا کرد.
 توقع‌ام در این دوره آموزشی در حد برگزاری کلاس خیلی پیشرفته به اندازه کار با بازیگران سر صحنه نبود البته خیلی هم منتظر انسان‌هایی نبودم که برای نخستین بار به گوش‌شان تئاتر عروسکی می‌خورد.
 افراد شرکت‌کننده در کلاس عملکرد خوبی داشته و کارآیی مناسب و علاقمندانه‌ای داشتند همچنین متد و روش تئاتر عروسکی با بازیگری و یا تئاتر فرق می‌کند و البته قرار شد در این جلسات به طور کلی یک سری مطالبی را آموزش دهیم از این نظر که دوستان با مقوله و مباحثی که بازی می‌کنیم آشنا و درگیر شوند، به فکر آن بوده و ذهن‌شان را درگیر کنند. 

منبع:خبرگزاری فارس